نیما افشارنادری: اگر نور در عکاسی و تجهیزات مناسبی داشته باشیم اما ندانیم با سوژه‌مان می‌خواهیم چه کنیم به چه کار می‌آید؟ هیچ! پس ترکیب‌بندی در عکاسی، این‌جا اهمیت می‌یابد. در این مطلب، سعی کرده‌ام نکاتی مفصل و کافی برای عکاسی عمومی ولی حرفه‌ای را در مبحث ترکیب‌بندی در عکاسی شرح دهم:

ترکیب‌بندی پویای تصویر در عکاسی حرفه‌ای

در ترکیب‌بندی عکس‌ها چیزی که اهمیت دارد، عناصری است که در چارچوب تصویر قرار دارند و این‌که چقدر این عناصر بر یکدیگر تاثیر می‌گذارند.

هدف هر عکس، این است که توجه بیننده را به خود مشغول کند و در لحظه‌ای او را به گرفتن اطلاعاتی بیشتر از عکس ترغیب کند.

بخش دیگری که از ترکیب‌بندی اهمیت دارد این است که عناصر مهم عکس خود را چطور در قاب می‌چینید.

بسیاری از عکاسان به رعایت قانون یک سوم باور دارند. که تصویر را به ۹ مربع هم‌اندازه، شامل ۳ ردیف و ۳ ستون تقسیم می‌کند. حتی بعضی از دوربین‌ها این مربع‌ها را در صفحه نمایشگر خود  به نمایش می‌گذارند. حال اگر سوژه اصلی عکس، در محل تلاقی خط‌های عمودی و افقی مربع‌ها قرار گیرد توجه بیشتری جلب خواهد کرد.

اما این قانون همیشه قابل اتکا نیست و عمومیت ندارد، تنها یک راه برای آن‌که بفهمید چه وقت کار می‌کند و چه وقت نه، وجود دارد: تا می‌توانید عکس بگیرید.


سود بردن از رنگ و نقوش

گاهی اوقات، تفاوت یک عکس گیرا و معمولی، به استفاده از ساختار تصویر و یا نقش آن باز می‌گردد. سوژه عکس می‌تواند خیلی ساده باشد، مثل رنگ‌ و رو رفتگی بخشی از یک دیوار سنگی، یا کنتراست رنگی، یا جزئیاتی که روی آن است می‌تواند ریتم تصویر را به هم ریخته و به تصویر شما، گیرایی ببخشد.

بهترین پرسپکتیو

خطوط دید، می‌تواند باعث شود تصویر دوبعدی ما عمق و پرسپکتیو پیدا کند.

عکاسی مستقیم در امتداد چشم، موجب می‌شود که امتداد تصویر رو به پایین باشد و عکس، کسل‌کننده شود. تماشای یک تصویر از چشم پرنده باعث تحقیر سوژه شده و تماشای تصویر از زاویه یک قورباغه، یعنی تماشا از پایین به سوژه باعث می‌شود آن سوژه جالب‌تر و تاثیرگذارتر باشد.

در عکاسی از ساختمان‌ها یا فضای شهری، پرسپکتیو صحیح، اهمیت بسزایی پیدا می‌کند. هنگام عکاسی از ساختمان‌ها، بهتر است با زاویه نسبت به سوژه عکاسی کنید تا آن‌که مستقیم در مقابل آن بنا کادر ببندید.

مسئله مهم دیگر در این‌جا، نور است. نور تند خورشید، موجب تاکید روی جزئیات و شکل ساختمان می‌شود اما نورهای پراکنده مانند آنچه در هوای ابری یافت می‌شود، تاکید را بر روی جزئیات دیگری مانند رنگ‌ها می‌برد.

 

تاکید روی چیزی که برایتان مهم است

اگر بخواهید در عکسی که می‌گیرید روی جزئیات ویژه‌ای تاکید کنید، آن را مقابل نگاه بیننده قرار دهید و نور را افزایش دهید. برای مثال اگر می‌خواهید از مردی که مستقیما مقابل پارتنون قرار گرفته، عکس بگیرید اندازه او تحت‌الشعاع عظمت بنا خواهد بود. اما اگر می‌خواهید او بیشتر جلوه کند، سوژه را به دوربین نزدیک‌تر کنید، آن‌گاه بنا به صورت حاشیه‌ای‌تر تحت ‌الشعاع حضور آن مرد خواهد بود.

و اما یک نکته دیگر: نگاه ما به طور خودکار به نوشته‌ها جلب می‌شود. توجه کنید که اگر می‌خواهید از صحنه‌ای عکاسی کنید که آگهی دارد یا تی‌شرت نوشته‌داری در آن است، از زاویه‌ای عکس بگیرید که حواس‌ها به جای صحنه اصلی، جلب نوشته‌ها نشود.


کشف جزئیات در ترکیب‌بندی

جزئیات کوچک می‌توانند حرف‌های زیادی داشته باشند. اگر از سردر یک خانه از بیرون عکس می‌گیرید، صفا و صمیمیت داخل خانه به چشم نخواهد آمد اما در ازای آن، می‌توانید جزئیاتی از فضای اطراف را داشته باشید. گاهی به جای استفاده از لنز واید برای ارائه کردن یک منظره، از جزئیات عکاسی کنید. به سوژه‌ها نزدیک شوید و دوربین را به سوی آن‌چه واقعا قصد نشان دادنش را دارید متمرکز کنید. گاهی خلاصه‌تر، جذاب‌تر است.

 

عکاسی از سوژه‌های مشهور با استفاده از ترکیب‌بندی موثر

اماکن و ساختمان‌های مشهور، بارها و بارها سوژه عکاسان و گردشگران بوده‌اند. پس به راحتی می‌توان عکاسی از آن‌ها را از دیگر عکاسان آموخت. عکس‌های خوش آب و رنگی از این اماکن در مجلات و کتاب‌ها و روی کارت پستال‌ها چاپ شده است. بهترین کار برای شروع بررسی و مطالعه نقاط قوت و ضعف آن‌هاست. شما که نمی‌خواهید همان اشتباه‌ها را دوباره مرتکب شوید؟

برای آن‌که حرف تازه‌ای در عکس خود از همان سوژه تکراری بزنید، لازم است درباره آن‌چه می‌خواهید بیان کنید و آن‌چه قرار است در تصویرتان سربسته بماند، تصمیم بگیرید.

 

روایت یک ماجرا

عکاس‌ها می‌توانند معنای تازه‌ای از آن‌چه در عکس‌هایشان به چشم می‌خورد را با تغییر پرسپکتیو از یک سوژه ثابت، روایت کنند. هر تصویر در جای خود ممکن است بیانگر موضوع خاصی نباشد اما قرار گرفتن آن‌ها در کنار یکدیگر، روایت‌کننده یک ماجرا یا داستان است.

وقتی عکس‌ها کنار هم قرار می‌گیرند می‌توانند به توالی بیان‌گر یک داستان مستند باشند. برای نمونه عکس‌های این صفحه را ببینید. تصویر اول این مجموعه یک عکس کلوزآپ است که تمرکز آن روی جزئیاتی مثل در و یک صلیب روی آن است. در تصویر دوم یک راهب کلیسا را می‌بینیم که در نمایی وسیع‌تر و بازتر جلوی چشم ما است. در تصویر سوم نمای بیرونی کلیسا را می‌بینیم که حال و هوای کلی آن را نشان می‌دهد.

چیزی که اهمیت دارد این است که به سوژه نزدیک شویم و در آن با پرسپکتیوهای گوناگونی نظر بیندازیم.

مهم‌تر از همه، داشتن یک ایده تازه و بیان آن از طریق تصاویر به بیننده است.